Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Patron

Drukuj PDF

JOSEPH VON EICHENDORFF

(1788 – 1857)

POETA ZIEMI NASZEJ

NIEMIECKI POETA EPOKI ROMANTYZMU

 

Józef von Eichendorff urodził się 10 marca 1788 roku w pałacyku w nadodrzańskich Łubowicach koło Raciborza. <!--[if !vml]--><!--[endif]-->Józef był drugim synem Freiherrn Adopha von Eichendorff i jego żony Caroline z domy Kloch. Pół wieku później sam opisał to wydarzenie we fragmentach utworu „Pod złą gwiazdą”: „Była głęboka, cicha, jasna noc zimowa roku 1788, gwiazdy tworzyły sprzyjającą konstelację, Jupiter i Wenus spoglądały przyjaźnie na białe dachy domów, księżyc stał w znaku Panny i swój najwyższy punkt na nieboskłonie miał osiągnąć z wybiciem północy.”

Rodzice należeli do katolickiej szlachty niemieckiej, ojciec był pruskim oficerem, który nabył od swego teścia majątek ziemski zapewniający w miarę dostatnie bytowanie wielodzietnej rodzinie. Nie potrafił jednak w ciężkich czasach wojen napoleońskich, częściowo również w wyniku własnej niefrasobliwości, efektywnie gospodarzyć i już w roku 1801 majątek popadł w trudności finansowe, aż ostatecznie został zlicytowany i w 1822 roku po śmierci matki utracony.

Pierwszym wychowaniem i nauką domową Josepha i o półtora roku starszego brata Wilhelma kierowali dwaj miejscowi duchowni: proboszcz Bernard Heinke i wikary Paweł Ciupke. Regularna nauka szkolna rozpoczęła się dla Eichendorffa dopiero w trzynastym roku życia. Wraz z bratem Wilhelmem uczęszczał do katolickiego gimnazjum św. Mateusza we Wrocławiu (1801-1804) i mieszkał w konwikcie św. Józefa, prowadzonym przez księży. Po złożeniu egzaminów końcowych blisko rok bracia pozostali jeszcze we Wrocławiu uczęszczając jako wolni słuchacze na wykłady w tamtejszym uniwersytecie, przygotowując się do regularnych studiów prawniczych. Oprócz pierwszej miłości (do Karoliny Pitsch) lata wrocławskie zaowocowały u Josepha pierwszymi próbami literackimi oraz zainteresowaniami teatralnymi i muzycznymi. Jednak nie uczelnia śląska stała się miejscem studiów młodych Eichendorffów, lecz sławny uniwersytet w Halle. Równolegle do edukacji prawniczej student z Łubowic kontynuował zainteresowania literackie i teatralne. Miasto było wtedy liczącym się ośrodkiem romantyków. Pod koniec 1805 roku ukazał się drukiem pierwszy tom słynnych “starych pieśni niemieckich” Achima von Arnim i Clemensa Brentano “Czarodziejski róg chłopca” (“Des Knaben Wunderhorn”). W Halle Eichendorffowie poznawali dzieła Ludwika Tiecka, Novalisa i dalsze utwory Goethego i Schillera. Popularne były tez komedie Moliera. W sierpniu 1806 roku nadeszły oczekiwane wakacje i powrót do domu. Wydarzenia dziejowe sprawiły, że pobyt braci u rodziców przedłużył się blisko o rok. Po klęsce armii pruskiej pod Jeną Napoleon polecił zamknąć uniwersytet w Halle.

W Heidelbergu Eichendorff po raz pierwszy opublikował swoje wiersze pod pseudonimem Florens. <!--[if !vml]--><!--[endif]-->

Po krótkiej podróży do Paryża i Wiednia w 1808 roku, bracia wrócili do majątku rodzinnego, aby pomóc staremu ojcu w zarządzaniu. Joseph zaręczył się wtedy z Luizą (Aloysją) von Larisch, córką zubożałego ziemianina z sąsiedniego Pogrzebienia, kontynuował twórczość literacką i zbieracką (folklorystyczną). Z ust miejscowych informatorów spisywał baśnie i podania górnośląskie. Wkrótce okazało się, że pomimo ich wysiłków majątek nie zapewnia im środków do życia i wobec tego musieli rozejrzeć się za pracą. Udali się do Wiednia, gdzie w 1812 roku złożyli egzamin państwowy referendarza, uprawniający do podjęcia służby państwowej jako urzędnik. Tam też Eichendorff poznał i zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Schlegelem i jego żoną Dorotą. Na apel króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, wstąpił do wojska, żeby walczyć przeciwko Napoleonowi. Jednak kariery wojskowej nie zrobił i po roku został zwolniony.

W kwietniu 1815 roku poślubił (nie otrzymawszy zgody rodziców) Luizę von Larisch, z którą osiedlił się w Berlinie, gdzie otrzymał skromną posadę w urzędzie wojennym. Po wznowieniu kampanii wojennej przeciw Napoleonowi ponownie wstąpił do wojska. Służbę zakończył, wkraczając z armią Blüchera do Paryża. Od 1816 zaczęła się jego służba w pruskiej administracji państwowej. Początkowo źle opłacana, dopiero po mniej więcej 6 latach uzyskanie mianowania na radcę stanu umożliwiło mu utrzymanie wielodzietnej rodziny (miał sześcioro dzieci, z których dwójka umarła).

Eichendorff pracował od 1821 roku w Gdańsku na stanowisku radcy do spraw oświaty i spraw kościoła katolickiego w Prezydium i Konsystorzu pruskiej prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1824 - 1831 w Królewcu na stanowisku radcy stanu. Podczas pobytu w Gdańsku prowadził prace inwentaryzacyjne i porządkowe na zamku w Malborku. Od 1831 roku przebywał w Berlinie. W roku 1844 przeszedł na emeryturę, która zapewniła mu skromne utrzymanie. Dopiero teraz mógł się oddać całkowicie działalności pisarskiej.

W 1855 roku przeniósł się do Nysy, gdzie w domu jego córki Teresy von Besserer przebywała ciężko chora żona, która niebawem zmarła. Ale i tak większość czasu spędzał w Javorniku na dworze biskupa wrocławskiego Heinricha Förstera, z którym się przyjaźnił. Zmarł na zapalenie płuc 26 listopada 1857 roku w Nysie, w domu córki, i został pochowany na Cmentarzu Jerozolimskim.

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->

Pisarski dorobek Josepha von Eichendorffa obejmuje wszystkie rodzaje literackie, bogata jest jego twórczość autobiograficzna oraz spuścizna publicystyczna. Tłumaczył także hiszpańskie utwory poetyckie i scenariusze. Eichendorff napisał 608 utworów lirycznych, 3 poematy epickie, 1 powieść, 9 utworów scenicznych oraz 13 nowel i opowiadań. Szczególnie ceni się jego uniwersalną poezje liryczną, często zbliżoną do poezji ludowej, afirmującą przyrodę i naturalne krajobrazy. Z utworów prozatorskich najwybitniejszym dziełem Eichendorffa jest nowela z 1826 roku „ Z życia nicponia”, która nazywana jest najbardziej reprezentatywnym dziełem romantyzmu niemieckiego.

Eichendorff jest tym, którego utwory najczęściej komponowano. Corocznie powstają nowe opracowania muzyczne. Chóry amatorskie i zawodowi artyści dziś jeszcze śpiewają jego pieśni na melodie stare i nowe, ludowe i skomponowane przez profesjonalistów.

Utwory Eichendorffa przetłumaczono na wiele języków; jego dzienniki można przeczytać nawet po japońsku. Na kongres w dwusetną rocznicę urodzin pisarza przyjechali do Bonn uczeni z Australii i Japonii, aby o nim mówić i dyskutować. Żaden inny poeta romantyczny nie jest w pamięci współczesnych tak żywy jak on.

 

 

 

DZIEŁA

Powieści i opowiadania

* Ahnung und Gegenwart (1815)

* Aus dem Tagebuch eines Taugenichts (1826)

* Das Marmorbild (1826)

* Viel Lärmen um nichts (1833)

* Dichter und ihre Gesellen (1834) <!--[if !vml]--><!--[endif]-->

Sztuki teatralne

* Krieg den Philistern (1824)

* Ezelin von Romano (1828)

* Meierbeths Glück und Ende (1828)

* Der letzte Held von Marienburg (1830)

* Die Freier (1833)

Wiersze

* Gedichte (1837)

* Julian (Epos) (1853)

* Robert und Guiskard (Epos) (1855)

* Lucius (Epos) (1857)

Eseje

* Über die ethische und religiöse Bedeutung der neueren romantischen Poesie in Deutschland (1847)

* Der deutsche Roman des 18.ten Jahrhunders (1851)

* Zur Geschichte des Dramas (1854)

* Geschichte der poetischen Literatur Deutschlands (1857)